Việt Nam là một trong số hơn 80 quốc gia trên thế giới có những quy định quản lý về thông tin thuê bao nhằm bảo đảm tối đa tính chính xác của thông tin thuê bao, bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội. Tuy nhiên, quản lý như thế nào để tránh gây phiền hà, giảm tối đa thủ tục hành chính cho người dùng là bài toán mà các nhà quản lý cần phải tính toán 1 cách kỹ lưỡng. Nghị định số 49/2017/NĐ-CP của Chính phủ đã có hiệu lực từ ngày 24/4 và trong vòng 12 tháng kể từ ngày có hiệu lực, doanh nghiệp viễn thông di động có trách nhiệm rà soát, hướng dẫn và yêu cầu các thuê bao di động trả trước đang sử dụng dịch vụ mà thông tin chưa đúng quy định cần thực hiện lại việc giao kết hợp đồng theo mẫu. Đáng chú ý, thông tin đăng kí trong Nghị định mới quy định phải có thêm ảnh chụp người trực tiếp đến giao kết hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung từ 24/4 trở đi đối với các thuê bao mới và thuê bao khai không chính xác thông tin. Để hoàn tất hợp đồng giao kết hợp đồng theo mẫu, người dân bắt buộc phải thực hiện đầy đủ mọi thủ tục, từ việc khai báo thông tin đăng kí, giấy tờ tùy thân, các dịch vụ, gói cước thì còn phải có thêm ảnh chính chủ. Đây được xem là động thái mạnh mẽ từ chính quyền, đảm bảo an ninh xã hội, qua đó loại bỏ SIM ảo, tin nhắn rác, tin nhắn spam...Tuy nhiên, để thực hiện việc này lại vô cùng khó khăn.

Phóng viên: Thưa Tiến sỹ Nguyễn Minh Phong, đến nay đã được 3 tháng kể từ khi Nghị định số 49 của Chính phủ có hiệu lực. Tuy nhiên, dường như người dùng mạng vẫn không mặn mà, sốt sắng trong việc hoàn tất thủ tục đăng kí thuê bao di động. Ông có suy nghĩ gì về những điểm mới trong nghị định này?
TS Nguyễn Minh Phong: Chúng ta đã từng đến điểm đăng kí để khai báo về địa chỉ thường trú, về chứng minh nhân dân, số căn cước thì ngay trong căn cước đã tích hợp hình ảnh của chủ nhân rồi. thế rõ ràng là nếu ngành bưu điện có kết nối về dữ liệu quốc gia với ngành công an thì chắc chắn là họ sẽ có được hình ảnh chính chủ mà không cần làm động thái là yêu cầu người chính chủ phải đi chụp ảnh nữa. Còn người dân không mặn mà lắm thì tôi cho rằng có một, hai nguyên nhân. Thứ nhất là địa điểm để người ta đến đăng kí không thật là thuận lợi cho người dân, trong khi mỗi người mỗi việc, đặc biệt trong giờ hành chính. Thế còn những người mới, có thể họ chưa biết. Có một điểm ở đây, là những người dưới 16 tuổi khi chưa có căn cước công dân thì cũng nên đi chụp ảnh. Bởi vì rõ ràng là họ chưa có gì để chứng minh mình là chính chủ. Và nếu mà không chứng minh được thì họ sẽ gặp thiệt thòi khi mà bảo vệ quyền chính chủ của mình nếu có tranh chấp xảy ra đối với số điện thoại mà mình sở hữu, đặc biệt là với những số đẹp.
Phóng viên: Vậy tại sao lại là chụp ảnh để chứng minh thuê bao chính chủ, tránh tình trạng sử dụng sim rác mà không phải việc làm khác và việc chụp ảnh này có ảnh hưởng như thế nào đến người sử dụng, thưa ông?
TS Nguyễn Minh Phong: Xét ở góc độ quản lý nhà nước thì họ muốn có nhiều thông tin, và thuận lợi nhất đối với họ, để tránh những hiện tượng như lạm dụng, hoặc sử dụng sim rác, hay là thực hiện hành vi phạm tội, do đó họ đòi hỏi, và điều đó thì chúng ta có thể thông cảm được. Thế nhưng, như đã nói cách mà bắt người dùng đến lần thứ hai để chụp ảnh bổ sung, rõ ràng là việc làm của đơn vị mang tính chất độc quyền, ép buộc và không chú đến sự tiện lợi cho người tiêu dùng. Bởi vì như đã nói, kho ảnh của Công an đã có hết cả rồi. Chỉ có những người chưa có chứng minh thư ý, hoặc khai báo sai thì mới không có ảnh. Nghị định cần có sự điều chỉnh theo hướng là buộc  những người dưới 16 tuổi và khai báo thông tin thuê bao không chính xác thì đến chụp ảnh thì sẽ được hoan nghênh hơn. Và nó cũng bao phủ được 2 cái hướng từ nhà quản lý và người sử dụng.
Phóng viên: Trong khi Chính phủ đang đưa ra chính sách cắt giảm thủ tục hành chính công tại nhiều bộ ngành để tạo mọi điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, người dân thì rõ ràng Nghị định này lại đang đi ngược lại điều đó. Ông nghĩ sao về điều này?
TS Nguyễn Minh Phong: Chắc chắn nếu ở góc độ  buộc người sử dụng điện thoại phải đến 1 lần nữa để khai báo chính chủ thì rõ ràng là thủ tục không cần thiết và nó mang tính áp đặt và nó chỉ tính tới sự thuận lợi cho khâu quản lý. Như vậy thì sự cải cách hướng đến sự hài lòng cho người tiêu dùng là chưa đạt được.
Phóng viên: Trước đây chúng ta đã có quy định siết chặt thông tin thuê bao di động từ việc phải có chứng minh nhân dân mới đăng ký dịch vụ được. Tuy nhiên, tình trạng sim rác, tin nhắn rác vẫn hoành hành. Vậy việc chụp ảnh chính chủ người dùng có phải là giải pháp căn cơ để quản lý các thuê bao di động hay không?
TS Nguyễn Minh Phong: Việc chụp ảnh để chứng minh chính chủ chỉ có tác dụng chống tội phạm, đặc biệt là khi có vụ án hình sự thì tác dụng của nó sẽ khả dĩ hơn, chứ còn chống sim rác thì hoàn toàn không có ảnh hưởng gì cả. Vì chống sim rác nó phụ thuộc vào quyết tâm của ngành bưu điện. Nếu họ có được thông tin về sim rác, quyết tâm xử lý nó thì chắc chắn xử lý được mà không cần biết chủ sở hữu của nó là ai. Với các quy định hiện nay và thực tế hiện nay thì không có bất kì ràng buộc hay sự liên hệ mang tính chất logic và khả thi nào về việc tăng chụp ảnh chân dung chính chủ của các số điện thoại với việc giảm bớt được lượng sim rác hiện nay.
Phóng viên: Cảm ơn ông đã trao đổi .