Với ông Trịnh Văn Lai ở xã Đông Thành, tỉnh Thanh Hóa, hình ảnh người anh trai Trịnh Văn Hai vẫn vẹn nguyên như ngày anh lên đường nhập ngũ ở tuổi đôi mươi. Hơn một năm sau, gia đình nhận được tin anh hy sinh. Giấy báo tử nhuốm màu thời gian và ký ức mờ dần là những gì ít ỏi còn lại.

Hàng chục năm đằng đẵng, gia đình ông đã thực hiện một cuộc hành trình đi tìm hài cốt anh trai trong vô vọng. Mỗi một manh mối le lói là một lần họ lại lên đường, mang theo niềm hy vọng lớn lao để rồi trở về trong thất vọng.

Khi cánh cửa hy vọng tưởng chừng đã khép lại, một phép màu đã đến. Từ mẫu ADN của ông Lai và người chị gái, các cơ quan chức năng đã xác định chính xác danh tính phần mộ liệt sĩ Trịnh Văn Hai, sinh năm 1952, hiện đang được an táng tại nghĩa trang liệt sĩ huyện Đức Cơ, tỉnh Gia Lai. Giấc mơ đoàn tụ sau gần nửa thế kỷ đã trở thành hiện thực.

Niềm vui của gia đình ông Lai không phải là một câu chuyện riêng lẻ. Đó là kết quả từ một nỗ lực rất lớn đang được triển khai trên toàn tỉnh Thanh Hóa.

Toàn tỉnh hiện còn hơn 37.000 liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Một con số đau đáu hơn, có tới hơn 10.000 liệt sĩ trong số đó không còn thân nhân trực hệ để đối sánh.

Với quyết tâm chính trị cao nhất, Công an Thanh Hóa đã mở một "chiến dịch" đặc biệt, chạy đua với thời gian, 25 tổ công tác, với 120 trạm thu nhận thông tin, tổ chức lấy mẫu ADN. Chỉ sau 17 ngày đêm, một con số đáng kể, hơn 36.000 mẫu sinh phẩm của thân nhân liệt sĩ đã được thu thập, mang theo 36.000 niềm hy vọng.

Phía sau những con số thống kê là những gương mặt hằn sâu nỗi mong chờ qua bao thập kỷ. Mỗi mẫu sinh phẩm nhỏ bé lại gánh trên vai một niềm hy vọng lớn lao. Đó là cơ sở khoa học để kết nối những mảnh ghép còn dang dở của lịch sử. Là cánh cửa mở ra cơ hội để một người lính được trở về với đúng tên mình, đúng với gia đình mình.

Đằng sau mỗi mẫu ADN là một câu chuyện, một nỗi đau âm ỉ, một ngọn lửa hy vọng. Công nghệ ADN chính là niềm tin, là cơ sở khoa học vững chắc để hàng ngàn gia đình tin rằng, một ngày không xa, người thân của họ sẽ không còn phải nằm lại nơi đất khách trong lạnh lẽo, không tên.

Cuộc hành trình này sẽ còn được viết tiếp, để mai này, trên tấm bia mộ, tất cả các anh hùng liệt sĩ đều được an nghỉ trong lòng đất mẹ, với trọn vẹn tên gọi của mình. Để Tổ quốc được trọn vẹn và không còn những ngôi mộ "Liệt sĩ chưa biết tên".