Phân loại và xử lý rác hiệu quả: đồng bộ hạ tầng và tái chế

Thông tin từ báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường năm 2025: lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh thực tế ở nước ta ước tính trên 71.000 tấn/ngày, tập trung chủ yếu tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP. HCM. Giải quyết vấn đề này là yêu cầu cấp thiết để xây dựng đô thị xanh, sạch, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Thực tế, nhận thức của người dân, cộng đồng doanh nghiệp và cơ quan quản lý đã được nâng lên, khung pháp lý cơ bản được hình thành. Tuy nhiên, thách thức lớn vẫn là sự thiếu đồng bộ giữa hạ tầng thu gom với các khâu vận chuyển và xử lý. Phía sau việc phân loại rác ban đầu của người dân phải là hệ thống phương tiện thu gom phù hợp, dữ liệu có khả năng truy xuất, cơ sở tiếp nhận đủ năng lực và công nghệ tái chế đáp ứng yêu cầu. Nếu một mắt xích bị đứt đoạn, giá trị của vật liệu sau phân loại có thể bị mất đi.

Thực tế cho thấy rác được phân loại tại hộ gia đình nhưng sau đó lại bị trộn chung trong quá trình vận chuyển, người dân sẽ dần mất động lực tham gia. Điểm nghẽn hiện nay không chỉ nằm ở nhận thức mà còn ở khả năng tổ chức hệ thống phía sau. Tại Hội thảo, các đại biểu đã đóng góp nhiều ý kiến về việc tập trung hoàn thiện hệ thống thu gom, vận chuyển rác sau phân loại; xây dựng mô hình phù hợp đặc thù đô thị. 

Với TP.HCM, các chuyên gia kinh tế môi trường cho rằng: thành phố cần xây dựng lịch thu gom riêng đối với từng loại rác, chuẩn hóa phương tiện vận chuyển, bố trí điểm trung chuyển phù hợp và công khai quy trình xử lý sau phân loại. Cùng với tuyên truyền, thành phố cần có cơ chế giám sát, khuyến khích người thực hiện tốt và xử lý trường hợp không tuân thủ. Việc kết nối các mắt xích sẽ giúp chất thải tái chế trở thành nguồn nguyên liệu, giảm lượng rác phải chôn lấp và từng bước hình thành mô hình kinh tế tuần hoàn đô thị.