Tỉnh Bulgan là một khu vực thuộc vùng thảo nguyên và núi Khangai, phía bắc Mông cổ. Cách đây khoảng 10 năm, đây là một trong những khu vực hoang sơ nhất trên thế giới. Nơi đây, những người du mục vẫn duy trì lối sống không rác thải và tái chế mọi thứ có thể.

Nhưng 10 năm trở lại đây, sự phát triển, đô thị hóa và sự kết nối giao thông thuận lợi hơn đã dẫn tới bùng nổ du lịch tại Bulgan. Khách nội địa tới nơi đây ngày càng nhiều, kéo theo đó là lượng rác thải nhựa ngày càng lớn.

Trong 8 năm qua, những con đường nhựa ở Mông Cổ đã được xây dựng, giúp kết nối giao thông khắp cả nước, nhờ đó, du lịch nội địa phát triển thần tốc.

Tuy nhiên, quản lý rác thải ở khu vực nông thôn lại trở thành bài toán khó với quốc gia này. Cho dù có dịch vụ vệ sinh công, nhưng khắp nơi ở Mông Cổ, đâu đâu cũng thấy rác, từ đường phố, tới các khu dân cư. Người dân thậm chí còn đốt nhựa, khiến không khí vô cùng ô nhiễm. Lượng khách du lịch tăng mạnh, trong khi quản lý chưa đồng bộ là một trong những nguyên nhân khiến rác thải ở Mông Cổ ngày càng nhiều.

Từ năm 2008 đến 2019, lượng rác thải rắn ở Mông Cổ tăng một cách đột biến, từ 0.3 lên tới 3.3 triệu tấn mỗi năm. Theo dữ liệu từ Ngân hàng phát triển Châu Á, con số trên đã thể hiện mặt trái của đô thị hóa và sự thay đổi cách tiêu dùng của người dân.

Mặc dù hơn một nửa số rác được tái chế, nhưng chỉ có 7% được tái xử dụng hoặc xuất khẩu.

Một tổ chức phi chính phủ có tên EcoSoum hi vọng sẽ thay đổi được tỉ lệ ít ỏi này. Tổ chức được thành lập năm 2018, ở tỉnh Khishig-Undur, cách thủ đô Ulaanbaatar khoảng 350km.

Mục tiêu của tổ chức là tạo động lực để người dân địa phương hướng tới cộng đồng tự quản, ổn định.

Một cơ sở thu gom và phân loại rác được xây dựng ngay trong làng, bà Narantuya Gursed, người sáng lập dự án hi vọng cơ sở này sẽ là mô hình quản lý rác thải thành công, và sớm được nhân rộng trên cả nước. Cơ sở này đã xử lý khoảng 300kg rác nhựa mỗi tháng.

Trong quá trình xử lý, rác thủy tinh được để riêng chờ các phương pháp xử lý thích hợp, trong khi rác nhựa được nghiền thành hạt, sau đó ép thành từng tấm phục vụ cho mục đích sử dụng khác nhau. Dự án hiện đang trong giai đoạn thử nghiệm, tuy nhiên hiệu quả mà nó mang lại cho người dân địa phương đã khá tích cực.

Để hướng tới quy trình xử lý rác thải hiệu quả là một con đường dài với Mông Cổ. Việc cần làm hiện nay là tiếp tục đầu tư vào cơ sở hạ tầng, kỹ thuật, công nghệ và xây dựng kế hoạch chiến lược để quốc gia này vừa bắt kịp xu hướng phát triển vừa bảo tồn được những cảnh quan hoang sơ hùng vĩ đặc trưng.