Tại thị trấn Kitui, cách thủ đô Nairobi 185 km về hướng Đông, người dân đang sống trong nỗi lo sợ hằng ngày vì bị rắn độc cắn. Nguyên nhân chính là do sự thu hẹp của các khu rừng bởi hoạt động khai thác gỗ và mở rộng đất nông nghiệp, cùng với biến đổi khí hậu ngày càng khó lường. Những yếu tố này khiến rắn ngày càng xâm lấn vào lãnh thổ của con người với tần suất đáng báo động.

Năm 2019, con gái của bà Anna Kangali đã bị rắn cắn. Cô bé được đưa đến trung tâm y tế gần nhất, nhưng do thiếu thốn thuốc điều trị, cô đã bị suy giảm nhận thức và ảnh hưởng sức khỏe suốt đời. Bà Kangali chia sẻ: "Mưa nhiều nên rắn hay trốn vào nhà. Chúng cắn gà, lừa và bò, khiến chúng tôi không thể ăn những động vật đó vì bị nhiễm nọc độc. Chúng tôi không có thuốc chữa trị cho cả người và động vật khi bị rắn cắn."

Không chỉ gây hại cho động vật, hóa đơn viện phí điều trị cho các trường hợp bị rắn độc cắn lên tới khoảng 3.000 USD, một khoản tiền mà các gia đình ở Kenya gần như không thể chi trả nếu không có sự giúp đỡ của chính quyền. Anh Augustine Wambua, một nạn nhân bị rắn cắn, bày tỏ: "Tôi đã tiêu rất nhiều tiền vào các xét nghiệm để tìm ra chất độc. Viện phí đã cao như núi và tôi thực sự cảm thấy lo lắng về số tiền phải trả này."

Biến đổi khí hậu đang định hình lại các hệ sinh thái trên khắp thế giới, và rắn là loài bị ảnh hưởng đáng kể. Rắn dựa vào nhiệt độ bên ngoài để điều chỉnh nhiệt độ cơ thể, do đó, biến đổi khí hậu tác động sâu sắc đến hành vi, sinh lý và khả năng sinh tồn của chúng. Ông Geoffrey Maranga, chuyên gia bò sát học tại Trung tâm can thiệp và nghiên cứu rắn cắn Kenya, giải thích: "Khi rắn mất đi môi trường sống là rừng cây, chúng sẽ tìm tới khu dân cư để tìm thức ăn, nước uống. Biến đổi khí hậu buộc rắn phải tìm kiếm các nguồn nước và nơi làm tổ khác, và khu vực dân cư khô ráo trở thành nơi an toàn nhất cho chúng."

Theo Viện Nghiên cứu Linh trưởng Kenya, mỗi năm có khoảng 20.000 người bị rắn cắn, trong đó có khoảng 4.000 trường hợp tử vong và 7.000 người bị liệt hoặc gặp di chứng khác. Kenya hiện nhập khẩu huyết thanh chống nọc độc từ Mexico và Ấn Độ, nhưng 50% thuốc kháng nọc độc nhập khẩu không hiệu quả vì huyết thanh này chỉ phù hợp với từng vùng cụ thể.

Ông George Omondi, Giám đốc Trung tâm can thiệp và nghiên cứu rắn cắn Kenya, cho biết: "Chúng tôi đang phát triển liệu pháp điều trị rắn cắn thế hệ mới. Các loại huyết thanh kháng nọc thông thường hiện nay đã khá cũ và có một số thiếu sót di truyền nhất định. Bằng cách đầu tư vào nghiên cứu và phát triển các liệu pháp điều trị mới, chúng tôi hy vọng sẽ giúp điều trị các trường hợp bị rắn cắn ở Kenya nhanh chóng, hiệu quả và tiết kiệm hơn."

Nghiên cứu mới dựa trên nọc của mamba đen, một trong những loài rắn độc nhất châu Phi, được thử nghiệm trên lạc đà, khỉ đầu chó và bò để tạo ra kháng thể. Nếu thành công, phương pháp mới sẽ nâng cao hiệu quả và tính sẵn có của huyết thanh chống độc, giảm liều lượng thuốc cho mỗi bệnh nhân với mức giá rẻ hơn so với chi phí hiện tại.

Nỗ lực này không chỉ mang lại hy vọng cho người dân Kenya mà còn là bước tiến quan trọng trong việc đối phó với biến đổi khí hậu và sự xâm lấn của các loài động vật hoang dã vào khu vực dân cư.